Kalibrasyon sertifikası, bir ölçüm cihazı veya ölçüm standardı üzerinde gerçekleştirilen kalibrasyon çalışmasının sonuçlarını teknik olarak belgeleyen dokümandır.
Kalibrasyon sertifikası yalnızca “cihaz kalibre edilmiştir” ifadesinden ibaret değildir. İyi hazırlanmış bir kalibrasyon sertifikasında cihazın kimliği, kalibrasyon koşulları, kullanılan referanslar, ölçüm sonuçları, sapmalar ve ölçüm belirsizlikleri gibi teknik bilgiler bulunabilir. Kalibrasyonun kendisi için kalibrasyon nedir? rehberine bakın.
Kalibrasyon sertifikasında hangi bilgiler bulunur?
Sertifikanın içeriği laboratuvarın prosedürlerine, cihazın türüne ve gerçekleştirilen kalibrasyonun kapsamına göre değişebilir. Tipik olarak aşağıdaki bilgiler yer alır:
| Grup | Örnek bilgiler |
|---|---|
| Kimlik | Laboratuvar bilgileri, sertifika numarası, kalibrasyon tarihi, cihaz adı ve türü, marka-model, seri numarası, ölçüm aralığı |
| Yöntem | Kalibrasyon yöntemi veya referans dokümanı, kullanılan ölçüm standartları, çevresel koşullar |
| Sonuç | Referans değerler, cihazın gösterdiği değerler, sapma veya hata, ölçüm belirsizliği |
| İzlenebilirlik | Metrolojik izlenebilirliğe ilişkin bilgiler; ilgili olduğu durumlarda laboratuvarın akreditasyon bilgileri |
Her sertifikada bütün bilgilerin aynı formatta bulunması zorunlu değildir. Sertifikanın değerlendirilmesinde yapılan kalibrasyonun kapsamı ve ilgili teknik gereklilikler dikkate alınmalıdır.
Kalibrasyon sertifikasında ölçüm belirsizliği neden önemlidir?
Bir ölçüm sonucu tamamen belirsizlikten bağımsız değildir.
Kalibrasyon sonuçlarının yorumlanmasında ölçüm belirsizliği önemli bir metrolojik parametredir. Sertifikada verilen sonuçların hangi belirsizlikle elde edildiğinin bilinmesi, ölçüm sonucunun teknik olarak değerlendirilmesine yardımcı olur.
Örneğin bir ölçüm sonucu ile birlikte verilen ölçüm belirsizliği, sonucun yalnızca tek bir sayı olarak değerlendirilmesi yerine ölçümün güvenilirliği hakkında daha kapsamlı bilgi sağlar.
Kalibrasyon sertifikası cihazın uygun olduğunu gösterir mi?
Bu konu sıklıkla karıştırılır. Kalibrasyon ile uygunluk değerlendirmesi aynı şey değildir.
Kalibrasyon sonucunda cihazın belirli ölçüm noktalarındaki performansı ve sapmaları ortaya konabilir. Bir cihazın belirli bir tolerans veya maksimum izin verilen hata kriterini karşılayıp karşılamadığı ise ayrıca tanımlanmış bir uygunluk değerlendirmesi ve karar kuralı gerektirebilir.
Yalnızca “kalibrasyon yapıldı” bilgisinden hareketle cihazın her kullanım amacı için uygun olduğu sonucuna varılmamalıdır. Bu ayrım kalibrasyon ile doğrulama arasındaki fark yazısında ayrıntılı ele alınır.
Akreditasyonlu kalibrasyon sertifikası nedir?
Bir kalibrasyon laboratuvarının belirli kalibrasyon faaliyetleri için akredite olması, laboratuvarın ilgili kapsamda ISO/IEC 17025 gerekliliklerine göre değerlendirilmiş olduğunu gösterir.
Ancak burada önemli bir ayrıntı vardır: bir laboratuvarın akredite olması, yaptığı bütün kalibrasyonların otomatik olarak akreditasyon kapsamında olduğu anlamına gelmez.
Kalibrasyon hizmeti alınırken laboratuvarın akreditasyon kapsamı ve gerçekleştirilecek kalibrasyonun bu kapsam içerisinde olup olmadığı kontrol edilmelidir. KAL-MER’in kapsamı için Sertifikalarımız sayfasına ve TÜRKAK akreditasyonlu kalibrasyon yazısına bakabilirsiniz.
Kalibrasyon sertifikası neden saklanmalıdır?
Kalibrasyon kayıtları ölçüm ekipmanlarının geçmiş performansının izlenmesi açısından önemlidir.
Önceki kalibrasyon sonuçları incelenerek cihazın zaman içerisindeki davranışı ve olası sapma eğilimleri hakkında bilgi elde edilebilir. Bu veriler gelecekteki kalibrasyon aralıklarının belirlenmesi ve ölçüm ekipmanlarının yönetilmesi açısından da kullanılabilir. Aralık yaklaşımı: ölçüm cihazları ne sıklıkla kalibre edilmelidir?
Sonuç
Kalibrasyon sertifikası, gerçekleştirilen kalibrasyon çalışmasının teknik sonuçlarını belgeleyen önemli bir metroloji dokümanıdır.
Sertifika değerlendirilirken yalnızca laboratuvar adı veya belge üzerindeki “kalibrasyon” ifadesine bakılmamalı; cihazın tanımlanması, kalibrasyon yöntemi, ölçüm sonuçları, ölçüm belirsizliği, kullanılan referanslar, izlenebilirlik ve varsa akreditasyon kapsamı birlikte değerlendirilmelidir.
Farklı ölçüm büyüklüklerinde raporlanan sonuçlar, ilgili kalibrasyon hizmetleri ve yönteme göre okunmalıdır. Standart çerçevesi için: ISO/IEC 17025 nedir?
Sık sorulan sorular
Kalibrasyon sertifikası nedir?
Bir ölçüm cihazı veya ölçüm standardı üzerinde gerçekleştirilen kalibrasyonun sonuçlarını teknik olarak belgeleyen dokümandır. Cihaz kimliği, koşullar, referanslar, sonuçlar, sapmalar ve ölçüm belirsizlikleri yer alabilir.
Kalibrasyon sertifikası cihazın uygun olduğunu gösterir mi?
Hayır. Kalibrasyon ile uygunluk değerlendirmesi aynı şey değildir. Belirli bir toleransı karşılayıp karşılamadığı ayrıca tanımlanmış bir karar kuralı gerektirebilir.
Ölçüm belirsizliği neden önemlidir?
Sonucun hangi belirsizlikle elde edildiğinin bilinmesi, tek bir sayıya bakmak yerine ölçümün güvenilirliğini teknik olarak değerlendirmeye olanak tanır.
Akredite laboratuvarın her sertifikası akreditasyon kapsamında mıdır?
Hayır. Laboratuvarın akredite olması, yaptığı bütün kalibrasyonların otomatik olarak kapsam içinde olduğu anlamına gelmez. İlgili akreditasyon kapsamı kontrol edilmelidir.