ISO/IEC 17025, deney ve kalibrasyon laboratuvarlarının yeterliliğine ilişkin uluslararası standarttır.
Standardın güncel yayımlanmış versiyonu ISO/IEC 17025:2017’dir. ISO tarafından yapılan son değerlendirmede bu versiyonun güncel olduğu doğrulanmıştır. ISO/IEC 17025’in temel amacı, laboratuvarların teknik olarak yetkin şekilde çalışmasını ve güvenilir sonuçlar üretmesini destekleyen gereklilikleri ortaya koymaktır.
ISO/IEC 17025 neyi kapsar?
ISO/IEC 17025, laboratuvarların yalnızca bir kalite sistemi kurmasını değil, aynı zamanda teknik yeterliliklerini de ele alır. Standardın yaklaşımı içerisinde personelin yetkinliği, tarafsızlık, laboratuvar faaliyetlerinin tutarlı yürütülmesi, ölçüm yöntemleri, cihaz ve ekipmanların kontrolü, ölçüm sonuçlarının geçerliliğinin güvence altına alınması, ölçüm belirsizliği, metrolojik izlenebilirlik, teknik kayıtlar ve raporlama gibi birçok konu bulunur.
ISO/IEC 17025 neden önemlidir?
Bir kalibrasyon laboratuvarında kullanılan cihazların kaliteli olması tek başına yeterli değildir. Ölçümün hangi yöntemle yapıldığı, personelin yeterliliği, kullanılan referansların uygunluğu, ölçüm belirsizliğinin değerlendirilmesi ve sonuçların nasıl raporlandığı da önemlidir.
ISO/IEC 17025 bu unsurların sistematik şekilde yönetilmesine yönelik gereklilikler sağlar. Bu nedenle standart, laboratuvarların teknik yeterliliğinin değerlendirilmesinde uluslararası ölçekte önemli bir referanstır. Türkiye uygulaması için: TÜRKAK akreditasyonlu kalibrasyon.
ISO/IEC 17025 ile ISO 9001 arasındaki fark nedir?
| Standart | Odak | Kalibrasyon laboratuvarı için anlamı |
|---|---|---|
| ISO 9001 | Genel kalite yönetim sistemi | Kurumsal süreç yönetimini ele alır; laboratuvarın teknik yeterliliğini tek başına belgelemez. |
| ISO/IEC 17025 | Deney ve kalibrasyon laboratuvarı yeterliliği | Teknik yetkinlik, tarafsızlık, izlenebilirlik, belirsizlik ve raporlama gerekliliklerini kapsar. |
Bu iki standart aynı amaç için kullanılmaz. Kalibrasyon laboratuvarlarının akreditasyonunda ISO/IEC 17025 temel standartlardan biridir.
ISO/IEC 17025 akreditasyon anlamına mı gelir?
Standarda uygun çalışmak ile akredite olmak aynı şey değildir.
Akreditasyon, bir akreditasyon kuruluşunun laboratuvarı ilgili kriterlere göre değerlendirmesi ve belirli bir kapsamda yeterliliğini tanıması sürecidir. Türkiye’de kalibrasyon laboratuvarlarının akreditasyon faaliyetlerinde TÜRKAK tarafından TS EN ISO/IEC 17025 temel alınmaktadır.
Dolayısıyla bir laboratuvarın gerçekten akredite olup olmadığını değerlendirirken ilgili akreditasyon kuruluşunun kayıtları ve laboratuvarın akreditasyon kapsamı incelenmelidir. KAL-MER kaydı AB-0323-K’dir; belgeler Sertifikalarımız sayfasındadır.
Akreditasyon kapsamı neden önemlidir?
Bir laboratuvarın ISO/IEC 17025’e göre akredite olması, yaptığı her ölçümün otomatik olarak akreditasyon kapsamında olduğu anlamına gelmez. Akreditasyon belirli bir kapsam dahilinde değerlendirilir.
Bu kapsam ölçüm büyüklüğünü, ölçüm aralığını, kalibrasyon yöntemini ve gerekli teknik koşulları belirleyen önemli bir referanstır. Bu nedenle bir kalibrasyon hizmeti satın alınırken laboratuvarın akreditasyon kapsamı mutlaka incelenmelidir.
Kapsam, örneğin boyutsal kalibrasyon veya basınç kalibrasyonu için hangi aralık ve yöntemin akredite olduğunu gösterir. Sertifikayı okurken de bu çerçeve dikkate alınır: kalibrasyon sertifikası nedir?
ISO/IEC 17025 kalibrasyon sonucunu garanti eder mi?
ISO/IEC 17025’in amacı tek tek ölçüm cihazlarının sonucunu garanti etmek değildir. Standart, laboratuvarın belirli faaliyetleri yetkin ve güvenilir şekilde gerçekleştirebilmesine yönelik gereklilikleri tanımlar.
Kalibrasyon sonucu ise kullanılan yöntem, referans standartlar, ölçüm koşulları, ölçüm cihazı ve ölçüm belirsizliği gibi birçok faktörün sonucudur. Kalibrasyonun tanımı: kalibrasyon nedir?
Sonuç
ISO/IEC 17025, kalibrasyon ve deney laboratuvarlarının teknik yeterliliğini değerlendirmede temel standartlardan biridir.
Kalibrasyon hizmeti alırken laboratuvarın yalnızca ISO/IEC 17025’e uygunluk iddiasına değil, varsa akreditasyonuna ve özellikle ilgili akreditasyon kapsamına bakılması gerekir. Bu yaklaşım, ölçüm sonuçlarının teknik güvenilirliğini değerlendirmek açısından daha sağlıklıdır.
ISO’nun güncel sayfasına göre ISO/IEC 17025:2017 hâlen güncel versiyondur ve laboratuvarların yeterlilik, tarafsızlık ve tutarlı çalışmasına ilişkin gereklilikleri belirler.
Sık sorulan sorular
ISO/IEC 17025 nedir?
Deney ve kalibrasyon laboratuvarlarının yeterliliğine ilişkin uluslararası standarttır. Güncel yayımlanmış versiyonu ISO/IEC 17025:2017’dir.
ISO/IEC 17025 ile ISO 9001 aynı mıdır?
Hayır. ISO 9001 genel bir kalite yönetim sistemi standardıdır. ISO/IEC 17025 deney ve kalibrasyon laboratuvarlarının teknik yeterliliğine odaklanır.
Standarda uygun çalışmak akredite olmak mıdır?
Hayır. Akreditasyon, bir akreditasyon kuruluşunun laboratuvarı belirli bir kapsamda değerlendirmesi ve yeterliliğini tanımasıdır. Türkiye’de bu faaliyeti TÜRKAK yürütür.
ISO/IEC 17025 kalibrasyon sonucunu garanti eder mi?
Hayır. Standart laboratuvarın yetkin çalışmasına yönelik gereklilikleri tanımlar. Kalibrasyon sonucu yöntem, referans, koşullar, cihaz ve ölçüm belirsizliğine bağlıdır.